İspanya ve Türkiye arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler
GeriEkonomik ve ticari ilişkiler
Ekonomik ilişkiler
Son seneler, İspanya ve Türkiye arasındaki ikili ilişkilerde ve özellikle de ekonomi ve ticarette büyük ilerlemelere sahne olmuştur. Hiç şüphesiz, 1996 senesinde Avrupa Birliği ve Türkiye arasında imzalanan Gümrük Birliği Anlaşmasının yürürlüğe girmesi ve 1999 senesinde de Türkiye’nin Avrupa Birliğine adaylığının onaylanması, Akdeniz’in iki zıt köşesinde yerleşik bulunan bu iki ülkenin yakınlaşmasına yardımcı olmuştur.
İspanya ve Türkiye arasındaki anlaşmalar zinciri 1992 yılında imzalanan ‘Ekonomik ve Endüstriyel İşbirliği Anlaşması’ ile başlamış ve 1993’te ‘Karşılıklı Yatırımların Korunması Anlaşmasıyla’ devam etmiştir. 1998 yılının Ocak ayında İspanyol ve Türk Hükümetleri arasında yapılan ‘Ekonomik ve Mali İşbirliği Mutabakat Zaptı’ imzalanmış ve 2002 yılının Temmuz ayına kadar geçerli olmuştur. İmzalanan bu Mali Protokol ile Türk Hükümeti’ne, 400 milyon ABD doları projelerin finansmanına uygun koşullu kredi olarak, 10 milyon ABD doları ise projelerin fizibilite çalışmalarına hibe olarak verilmiştir.
2002 yılının temmuz ayında kredinin kullanım süresi tamamlanmış ve bu çerçevede uygun koşullu FAD kredileri (Fondo de Ayuda al Desarrollo) Konya Atık Su Arıtma Tesisi İnşaatı, Foça Atık Su ve Deniz Dejarjı Tesisleri Projesi, GAP Bozova Sulama Sistemleri Ağı, Ankara İstanbul Demiryolu Hattı Rehabilitasyonu Projesi ve İzmir Aliağa.Cumaovası Demiryolu Hattı Elektrifikasyonu Projeleri için kullanılmıştır.
Tarafların karar vereceği proje ve programların fizibilite çalışmalarının finansmanı için ise 10 milyon Amerikan Doları tutarında hibe verilmiş bu İspanya Fizibilite Çalışma Fonu (FEV) tarafından sağlanmıştır. Bu program dahilinde Tuz Gölü Rehabilitasyon Projesi ve Zonguldak Kanalizasyon ve Atık Su Arıtma Projesi’nin Fizibilite çalışmaları finanse edilmiştir. Bunlara ek olarak da Mersin ve Çandarlı Liman Projelerinin Fizibilite Çalışmaları için ihaleye çıkılmış, Mersin Limanı ihalesini ALATEC, ALG ve IDOM (TCT’ nin işbirliği ile) ve Candarlı Limanı ihalesini ise SENER, EUROESTUDIOS (DOLSAR’ın işbirliği ile) konsorsiyumları kazanmıştır.
Bu fonların tahsisi halihazırdaki uluslararası kural ve yönetmeliklere özellikle de OECD Konsensusu ve her iki hükümetin uluslararası ve kurumsal taahhütlerine tabiidir.
Her iki ülkenin çıkarlarına hizmet eden bir diğer mali içerikli tasarı da yine her iki ülkenin küçük ve orta ölçekli firmaları (KOBILER) arasındaki faaliyetlerin finansmanını sağlamak amacıyla kullanılan 30 milyon dolar değerindeki Küçük ve Orta Ölçekli Firmalara yardım programıdır. Aynı zamanda 1999 yılında Türkiye’de yaşanan depremlerin ardından başlanılan yeniden yapılanma çalışmaları için Türk Hükümetinin hizmetine sunulan 60 milyon doların da burada altını çizmekte fayda vardır.
Bunlarla birlikte, 2002 yılının Ocak-Haziran ayları arasında, İspanya’nın Avrupa Birliği Dönem Başkanlığı süresinde ise kurumlar arası ilişkiler ivme kazanmıştır. Yapılan anlaşmaların başlıcaları, İspanya Dış Ticaret Kurumu (ICEX) ile İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi (İGEME) arasındaki işbirliği anlaşması, TÜSİAD ile CEOE’nin ve Dış Ekonomik İlişkiler Konseyi (DEİK)’in işbirliği anlaşmaları, İspanya Ticaret Odaları Yüksek Konseyi ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin imzaladıkları karşılıklı yardımlaşma anlaşmaları ile ‘Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Müzakerleri’ de İspanya ile Türkiye arasındaki hem kurumlar arası hem de ekonomik ilişkilerin üst seviyelere yükselmesine ve İspanyol firmalarının Türkiye’de yatırımlar yapmalarına katkıda bulunmuştur.
2002 yılının Temmuz ayında kullanım süresi dolan kredi anlaşmasının devamı sayılabilecek yeni Ekonomik ve Mali İşbirliği Anlaşması 28 temmuz 2004 tarihinde imzalanmıştır.
İkili ilişkiler
Ticari ilişkiler Avrupa Birliği ve Türkiye arasında imzalanan Gümrük Birliği, ve AB’ye katılım için adaylık onayı ve aynı zamanda çok yakınlarda Katılım ve Topluluk Varlığının Birleştirilmesi için Ulusal Program yoluyla çerçevelenmiştir. İspanya’nın Türkiye’nin AB’ye üye adaylığına desteği son yıllarda önemli bir şekilde güçlenmekte olan iki ülkenin kurumsal düzeyde olduğu kadar ticari düzeyde de ilişkilerine ve aralarında var olan iyi atmosferi güçlendirmeye yardım etmiştir.
Kurumsal ilişkiler
İki ülke arasındaki kurumsal ilişkiler oldukça akıcıdır. Ülkelerin üst seviyedeki yöneticilerinin ziyaretleri devam etmektedir, bunlar arasında Türkiye’nin AB’ye üye adaylığını desteklemek için Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Kasım 2002 ayında İspanya’ya ziyaretini ve Dışişleri Bakanı Ana Palacio’nun Mart 2003 ayında, Ekonomi Bakanı ve Başkan Yardımcısı Rodrigo Rato’nun Nisan ayındaki Türkiye’ye olan ziyaretlerini belirtebiliriz.. Bu anlayış bazı anlaşmaların imzalanması ile somutlaşmış ve ticari alanda ise son yılların ikili ticaret rakamlarının önemli bir oranda artışına yansımıştır.
Başlıca anlaşmalar ve ekonomik özellikli programlar
Ekonomik ve Sanayi İşbirliği Anlaşması (Şubat 1992 tarihinde imzalanmış, kurumsal ilişkilere temel oluşturmuştur); APPRI (1995); KOBİler arasında işbirliği Anlaşması (1998 Ekim ayında KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme Birliği) ile İspanyol Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Genel Müdürlüğü arasında imzalanmıştır); ICEX ve İGEME (Türkiye İhracatı Geliştirme Merkezi) arasında imzalanan İşbirliği Anlaşması; Çifte vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (2002 Temmuz ayında imzalanmış ve 1 Ocak 2004 yılında yürürlüğe girmiştir).
Şu anda yürürlükte olmayan imzalanmış mali programlar: Ekonomik ve Mali İşbirliği Anlaşması MOU (1998 – 2002); 1998 yılında imzalanan ve 2002 yılının temmuz ayında kredinin kullanım süresi tamamlanan ve bu çerçevede uygun koşullu FAD (Fondo de Ayuda al Desarrollo) kredisi ile yapılan projeler; Tuz Gölü Projesi, Foça Atıksu ve Deniz Deşarjı Tesisleri Projesi, İzmir Aliağa Basmahane Arası Tren Hattı Elektrifikasyon Projesi, Bozova Sulama Sistemleri Ağı, Ankara İstanbul Demiryolu Hattı Rehabilitasyonu Projesi. KOBİ’lere Ekonomik Yardım Programı (1999 – 2002); Deprem sonrası Yeniden Yapılandırılmaya Yardım Mali Programı (1999 – 2001); Şu anda sadece fizibilite çalışmaları için verilen FEV Fonu devam etmektedir ki bu fonla 3 proje onaylanmıştır. (Zonguldak Kanalizasyon ve Atıksu Arıtma Projesi, Mersin ve Çandarlı Limanları Fizibilite Çalışmaları).
Türkiye 2001 yılında yaşadığı ekonomik krizden ve kişi başına düşen milli gelirin düşüklüğünden dolayı yeniden mali yardım almaya hak kazanan ülke konumuna gelmiştir. Türkiye’nin pazar olarak özellikle de altyapı alanında büyük bir potansiyel olması nedeniyle İspanya Hükümeti Türk Hükümeti ile 1998 yılında imzaladığı Ekonomik İşbirliği Anlaşmasına eş yeni bir anlaşmayı da 28 Temmuz 2004 tarihinde imzalanmıştır.
Ticari ilişkiler
<< Metni görmek için lütfen tıklayınız